Kotlin-da sealed class va interface — bu nima, sintaksis va qo'llash

Sealed class va sealed interface nima?

sealed class cheklovga ega abstrakt sinfdir: uning barcha to'g'ridan-to'g'ri pastki sinflari sealed class bilan bir faylda e'lon qilinishi kerak. Bu cheklov ierarxiyani yopiq (sealed) qiladi — fayldan tashqaridagi hech qanday kod yangi pastki sinf qo'sha olmaydi.

sealed interface, Kotlin 1.5 da qo'shilgan, interfeys moslashuvchanligi bilan bir xil kafolatni taqdim etadi: sealed interface bir faylda bir nechta sinflar, ob'ektlar yoki boshqa interfeyslar tomonidan amalga oshirilishi mumkin. Sealed class dan farqli o'laroq, sealed interface yagona meros olish chekloviga ega emas — sinf bir vaqtning o'zida bir nechta sealed interfeyslarni amalga oshirishi mumkin.

Kotlin Evolution and Roadmap (2026) ma'lumotlariga ko'ra, sealed interface yanada moslashuvchan modellashtirish uchun jamiyat talabi bilan qo'shilgan. Asosiy motivatsiya — sinflarning ko'p merosisiz mustaqil tur ierarxiyalarini birlashtirish imkoniyati edi.

Sealed class sintaksisi

Sealed class e'loni class oldidan sealed kalit so'zi bilan boshlanadi. Pastki sinflar bir faylda e'lon qilinadi.

sealed class NetworkResult {
    data class Success(val data: String) : NetworkResult()
    data class Error(val message: String) : NetworkResult()
    object Loading : NetworkResult()
}

Har bir sealed class pastki sinfi o'z xususiyatlari va metodlariga ega bo'lishi mumkin. Loading singleton (object), Success va Error esa parametrlarga ega data class. Kompilyator uchala variantni ham biladi va when da foydalanishda ularning to'liqligini tekshiradi.

Ichma-ich sealed class

sealed sinflar tur xavfsizligini yo'qotmagan holda murakkab ma'lumot modellari uchun ko'p darajali ierarxiyalar yaratib, ichma-ich joylashishi mumkin.

sealed class UiState {
    object Idle : UiState()
    object Loading : UiState()
    data class Content(val items: List<Item>) : UiState()
    data class Error(val exception: Throwable) : UiState()
}

Sealed interface sintaksisi (Kotlin 1.5+)

sealed interface sealed class kabi e'lon qilinadi, lekin bir sinfda bir nechta sealed interfeyslarni amalga oshirishga imkon beradi.

sealed interface Action
sealed interface Loggable

data class Navigate(val route: String) : Action, Loggable
data class ShowToast(val text: String) : Action
object GoBack : Action, Loggable

Navigate sinfi bir vaqtning o'zida ikkita sealed interfeysni — Action va Loggable ni amalga oshiradi. Sealed class uchun bu yagona meros cheklovi tufayli mumkin emas. sealed interface mustaqil ierarxiyalarni birlashtirish moslashuvchanligini beradi.

Qachon sealed interface ni sealed class dan afzal ko'rish kerak

sealed interface ierarxiya umumiy holat yoki konstruktorni talab qilmasa afzalroqdir. JetBrains Kotlin Guidelines (2026) ga ko'ra, umumiy konstruktor kerak bo'lmagan barcha yangi ierarxiyalar uchun sukut bo'yicha sealed interface ishlatilishi kerak, bu kodni kelajakdagi kengaytmalar uchun yanada moslashuvchan qiladi.

When da to'liq qayta ishlash

Sealed turlarning asosiy afzalligi when ifodasida to'liq (exhaustive) qayta ishlashdir. Kompilyator barcha mumkin bo'lgan pastki sinflar hisobga olinganligini tekshiradi.

fun handleResult(result: NetworkResult): String = when (result) {
    is NetworkResult.Success -> "Data: ${result.data}"
    is NetworkResult.Error -> "Error: ${result.message}"
    is NetworkResult.Loading -> "Loading..."
    // else talab qilinmaydi — kompilyator barcha variantlar qamrab olinganligini biladi
}

Agar dasturchi sealed ierarxiyasiga yangi pastki sinf qo'shsa, lekin uni when da qayta ishlashni unutsa — kompilyator xato beradi. Bu else tarmog'iga ega ochiq ierarxiyalarda mavjud bo'lmagan tur darajasidagi xavfsizlikdir.

Google Android Developers (2026) ma'lumotlariga ko'ra, sealed sinflar Jetpack Compose da UI holatini modellashtirish uchun tavsiya etilgan usuldir. When ni to'liq tekshirish dasturchi ekranni ko'rsatishning barcha mumkin bo'lgan variantlarini qayta ishlamagan holatlarning oldini oladi.

Sealed class bilan enum class solishtirish

enum class va sealed class ko'pincha aralashtiriladi, lekin ularning turli maqsadlari va imkoniyatlari bor.

Tanlov sealed class va enum class o'rtasida vazifaga bog'liq. Agar variantlar qo'shimcha ma'lumotlarni olib yurmasa — enum dan foydalaning. Agar har bir variant noyob maydonlarni o'z ichiga olsa — sealed class yoki sealed interface dan foydalaning.

Amaliy qo'llash ssenariylari

Sealed turlar Kotlin loyihalarida tur xavfsiz modellashtirishni talab qiladigan bir qator standart ssenariylar uchun ishlatiladi.

Jetpack Compose da UI holati

Har bir Compose ekrani barcha mumkin bo'lgan holatlarni tavsiflovchi sealed class UiState ga ega bo'lishi mumkin: Idle, Loading, Content(data), Error(exception). when ifodasi barcha holatlar qayta ishlanganligini kafolatlaydi.

Tarmoq so'rovlari natijasi

NetworkResult Success, Error, Loading variantlari bilan Retrofit va Ktor bilan Kotlin loyihalarida standart naqshdir. sealed class so'rovning har bir natijasini xavfsiz qayta ishlashni ta'minlaydi.

Multi-modul loyihalarida navigatsiya

sealed interface navigatsiya marshrutlari uchun modullarga yagona ierarxiya doirasida o'z marshrutlarini e'lon qilish imkonini beradi. Bu kompilyatsiya bosqichida noma'lum marshrutlar bilan bog'liq xatolarni bartaraf qiladi.

KotlinConf (2025) ma'lumotlariga ko'ra, sealed class va sealed interface zamonaviy Kotlin ilovalarida type-safe dizaynning asosidir. Ular kompilyatsiya bosqichida xavfsizlikni yo'qotmagan holda murakkab domen tuzilmalarini modellashtirish uchun data class bilan birlashtiriladi.